Graag enige visie op het zelfstandigenstatuut

Hooguit schaaft ze hier en daar wat bij en brengt ze zo het geheel nog meer uit evenwicht. Unizo, de Unie van Zelfstandige Ondernemers, neemt een zeer pragmatische houding aan en verwelkomt elke verbetering van de bescherming van de zelfstandige, ook al dreigt de samenhang van het stelsel zoek te geraken en de zelfstandige uiteindelijk het kind van de rekening te worden.

De recente beslissingen van de regering inzake het sociaal statuut van de ,,meewerkende echtgenoot'' tonen dat duidelijk aan. Minister Daems kondigt triomfantelijk aan dat de echtgenote die de zelfstandige in de uitoefening van zijn beroep bijstaat, een eigen sociale bescherming krijgt. In een eerste fase zullen de meewerkende echtgenoten verplicht verzekerd zijn voor de ziekte- en invaliditeitsverzekering (uitkeringen); vanaf 2006 komt er dan een algemene verplichting aan te sluiten voor het volledig sociaal statuut, inclusief de pensioenen. Unizo ziet de hervorming maar zitten op voorwaarde dat de verplichte aansluiting vervangen wordt door een vrijwillige. Naar eigen zeggen wil de belangenvereniging dat om praktische en administratieve redenen, maar misschien toch ook wel voor het eigenbelang van de sociale verzekeringsfondsen.

Agalev, de groene partij die de zelfstandige blijkbaar ook ontdekt heeft, stuurt een persmededeling de wereld in waarin ze de vrouwvriendelijke maatregel verwelkomt en zich verheugt dat de regering de statuten van de vergeten groepen vervolledigt, wat dat ook moge betekenen.

Het voorstel dat nu ter tafel ligt, komt geenszins tegemoet aan de fundamentele problemen van het sociaal statuut der zelfstandigen, en zeker niet aan de noden van de ,,meewerkende echtgenoten''. De regering blijft maar vasthouden aan dat achterhaalde begrip ,,meewerkende echtgenoot''. De enige juiste invalshoek is: alle zelfstandigen (ook al werken ze als echtgenoten samen) eenzelfde statuut te geven. Volgens wat nu voorligt, zouden samenwerkende echtgenoten wel allebei verplicht verzekerd zijn (op termijn op dezelfde manier) en dus ook beiden bijdragen betalen (elk over een deel van het inkomen). De kernvraag: gaan ze elk een bijdrage betalen zoals die nu berekend worden? Dat zal alvast een aanzienlijke verhoging van de bijdragedruk betekenen, vooral voor de minder verdienende zelfstandigen. Of gaat de meewerkende echtgenoot minder bijdrage betalen voor eenzelfde sociale bescherming? In dat geval zou men weleens in moeilijkheden kunnen komen met het gelijkheidsbeginsel: wat is momenteel de relevantie van de burgerlijke staat voor de bepaling van socialezekerheidsbijdragen? Of zal men aan een verminderde bijdrage ook verminderde rechten koppelen? Dan is men terug bij af. Het voorstel rammelt nog aan alle kanten, maar wordt toch al de wereld ingestuurd.

Dit voorstel doet ook geen afbreuk aan de nog altijd belachelijk lage uitkeringen in geval van arbeidsongeschiktheid, waarop de zelfstandige of zijn meewerkende echtgenoot kan rekenen. Ook de wanverhouding tussen bijdrageplichtig inkomen en de socialezekerheidsuitkeringen voor de zelfstandigen wordt niet rechtgetrokken.

Het statuut moet grondig aangepast worden en wel met de nodige visie, en dat laatste is waar het de regering aan ontbreekt. De N-VA heeft enkele maanden geleden wel een voorstel geformuleerd om op een coherente wijze het sociaal statuut te moderniseren. Wij dagen minister Daems uit voor een debat om ons plan voor de aanpassing van het sociaal statuut te confronteren met zijn langetermijnvisie over het sociaal statuut. De zelfstandige die straks naar de stembus gaat, heeft daar recht op.